O DŽUDOU

kanoDŽUDO je borilačka vještina i olimpijski sport nastao kao skup probranih tehnika iz JuJutsua. JuJutsu je u to vrijeme u Japanu bilo zajedničko ime za sve borilačke vještine. Tada je osnivač džuda – Jigoro Kano (Džigoro Kano), koji je savladao nekoliko stilova JuJutsua, odlučio uzeti ono najbolje od svakog stila i odbaciti nepotrebno.


ISTORIJA DŽUDA

Profesor Jigoro Kano (Džigoro Kano) (1860. – 1938.) se navršivši 18 godina počeo baviti borilačkim vještinama. No brzo je shvatio da mu je napredak otežan činjenicom da je fizički bio jako slab i krhko građen. Naime, većina JuJutsu stilova je uz tehniku zahtijevala i mnogo snage. 1882. godine. nakon što je stekao majstorsku titulu u nekoliko vrsti JuJutsua odlučio je da razvije novu borlačku vještinu koja bi omogućavala slabijim osobama da pobijede mnogo veće i fizički jače protivnike. Sa svojih 9 učenika osnovao je Kodokan institut i razvijao ono iz čega će nastati džudo (Na japanskom jeziku Nježni put). Džudo je postao naročito popularan već 1886. kada je policija grada Tokia organizirala turnir “Judo Vs JuJutsu”. Ukupno se održalo 15 mečeva, a džudo ekipa je ubjedljivo pobijedila. Džudo je ubrzo postao dio Japanskog školskog obrazovanja a ubrzo se počeo širiti i po cijelom svijetu. Džudo je ušao u program Olimpijskih igara na Igrama u Tokiju 1964. godine, za muškarce. Za žene je džudo uveden na Igrama u Barceloni 1992.


DžUDO OPREMA

Džudisti treniraju u specijalnoj vrsti kimona koja se zove Judogi (džudogi) (Dži na japanskom znači – odjeća). Džudogi se veže posebnim debelim pojasem koji odgovara rangu džudiste, a naziva se Obi. Na zvaničnim takmičenjima takmičari nose plavi odnosno bijeli kimono.


OCIJENJIVANJE ZNANJA

RangDžudisti su rangirani u skladu sa svojim znanjem i rezultatima postignutim u borbama. Postoji 9 učeničkih (“Kyu”) i 10 majstorskih (“Dan”) s pripadajućim obojanim pojasevima.

Prije nego što je Džigoro Kano stvorio Džudo, učitelji su učenicima izdavali diplome i svitke teksta koji su svjedočili o njihovom napretku. Kano je započeo moderni sistem kada je 1883. dvojici svojih starijih učenika (Shiru Saigou i Tsunejiru Tomiti) dodijelio status shodan. No čak ni tada nije bilo razlike u izgledu između njih dvojice i ostalih učenika, jer tada Kano još nije bio izmislio Džudogi pa su učenici trenirali u tradicionalnim kimonima. 1907. Kano je predstavio Džudogi kakav poznajemo i danas, te su se počeli upotrebljavati pojasevi, za početak samo bijeli i crni. Pojasevi druge boje su došli u upotrebu tek kad se džudo počeo praktikovati izvan Japana. Mikonosuke Kawaishi je počeo podučavati džudo u Parizu i uvidio je da učenici-zapadnjaci brženapreduju kada imaju razne boje pojaseva kao vizualni dokaz svoga znanja.


DžUDO TEHNIKE

Takmičarski džudo se većinom bazira na tehnikama bacanjima (nage-waza), koje se dijele na ručne tehnike (te-waza), bacanja preko kuka (koshi-waza) i nožne tehnike (ashi-waza). Džudo se sastoji i od tehnika u parteru (katame-waza) koje se dijele na držanja (osaekomi-waza), gušenja (shime- waza) i poluge na rukama (kansetsu-waza).


DžUDO KATE

Kao i u svim istočnjačkim vještinama tako i u džudu postoje kate. U Kodokan džudu ima 7 kata iako postoje još nekoliko koje se praktikuju. Ono što je u katama u džudu drugačije od ostalih borilačkih vještina je to što se kate rade sa partnerom. Danas kada je džudo popularan olimpijski sport i borilačka vještina, sve veća popularnost pridaje se upravo ovom drugom dijelu među kojim spadaju i kate. Naime vježbanjem džuda kao vještine možemo se njime baviti bez dobnog ograničenja dok je sportski dio faza koja ima svoje granice. Zato IJF(svjetska judo federacija), sa svojim članicama aktivno radi na promicanju džudo kulture u svim segmentima koje džudo sadrži. Kate su u stvari zapisi određenih tehnika i principa na kojima su se tehnike izvodile i nastale a prema nekoj opštoj podjeli možemo ih podijeliti u 5 grupa:

  1. Kate za učenje tehnika za randori i shiai (slobodna borba i takmičenje)
  2. Kate za učenje principa
  3. Kate za realnu borbu
  4. Kate iz stare škole (ju-jitsu)
  5. Kate nepriznate od strane Kodokana

PRAVILA OLIMPIJSKOG DŽUDA

Džudo meč se održava na mekanoj podlozi (Tatami), određene veličine. U meču se može pobijediti:

  1. Bacanjem
  2. U parteru ( gušenjem, polugom ili  zahvatom držanja)
  3. Na bodove

POBJEDA BACANJEM

Ako protivnika bacimo na leđa, zaradili smo 10 bodova (ippon) i istog trena pobijeđujemo. Ako ga bacimo ali bez potpune kontrole bacanja, a protivnik padne djelimično na leđa dobijamo 7 bodova (waza-ari). Za uspjela bacanja koja su ipak bila lošije izvedena i ne zaslužuju ippon ili waza-ari dodjeljuju se niži bodovi: Yuko (5 bodova) za bacanje na stranu ili bok. Važno je napomenuti da Yuko poeni nisu kumulativni, znači njima je nemoguće pobijediti, čak i ako ih tokom borbe zaradite 100. Pobjeda se može ostvariti samo istekom vremena, odnosno. pobjednik je onaj koji skupi više “Yukoa” u toku borbe. No ako protivnik dobije 2 Waza-aria to se ubraja kao jedan Ippon i takmičar takođe odmah pobjeđuje bacajući drugi waza-ari.


POBJEDA U PARTERU

Ako ste bacili protivnika nekom tehnikom, no niste zaradili ippon, borbu možete nastaviti u parteru. Poanta je protivnikova leđa ili barem jedno rame kontrolisatii odn. priljepiti za tatami i držati ih tako: 20 sekundi (ippon), 15-20 sekunde (waza-ari), 10-15 sekundi(Yuko). Takođe, ako je protivnik već prije, bacanjem zaradio waza-ari i u parteru zadrži protivnika 15 sekundi (i time zaradi još jedan waza-ari), on pobjeđuje. Osim držanjem, u parteru se može pobijediti gušenjem ili polugom na ruci (u tom slučaju se protivnik izvlači iz zahvata tako da 3 puta tapka po vama ili parteru i samim time, automatski gubi meč). Bitno je napomenuti da je parter u ranim počecima džuda bio slabo razvijen i vježbao se jako malo, no nakon susreta sa borcima FUSEN RYU škole ju-jitsu, koja je bila poznata po borbi na tlu, u džudu se i taj način počinje razvijati. Nakon toga na takmičenjima se počinje sve više borbi završavati u parteru,te Džigoro Kano uvodi pravilo gdje se odnos borbe u stojećem stavu(TACHI-WAZA) I parteru(NE-WAZA), iznosi 70%/30% u korist borbe u stojećem stavu.


POBJEDA NA BODOVE

Ako dođe do toga da niti jedan borac nakon isteka vremena nije zaradio ippon ili 2 waza-arija, odlučuju bodovi. No kako je već napomenuto Yuko nije kumulativan pa u slucaju da prvi borac ima 5 yuka, a drugi borac ima 1 waz-ari, pobjeđuje drugi borac. U slučaju da oba borca imaju isti broj bodova (ili ih uopste nemaju), borba se nastavlja zlatnim bodom, tj. borba se nastavlja dok jedan takmičar ne baci protivnika na bilo kakvo bacanje ili ga primora na kaznu (shido) tj. prvi pobjeđuje onaj koji prvi zaradi bodove.Takođe, borba može da se izgubi i zbog neaktivnosti u toku meča ili zbog izvođenja zabranjenih elemenata za šta se dobija kazna – Šido (Shido). Takmičar može u toku meča da dobije tri šida (četvri šido je automatska diskvalifikacija ili hansoku make). Zbog određene zabranjene radnje ili nesportskog poteza, sudija može dodijeliti i direktan hansoku make.